Noże tokarskie – czym są i kiedy należy po nie sięgnąć?

Noże tokarskie jak sama nazwa wskazuje mają zastosowanie przy tokarkach, które odpowiedzialne są za skrawanie. Noże tokarskie posiadają tylko jedno ostrze i dzięki niemu możemy zrobić toczenie zewnętrzne i wewnętrzne. Obrabiany materiał zazwyczaj ma kształt bryły obrotowej i przy użyciu noży tokarskich możliwe jest nadanie mu docelowego kształtu. Poza toczeniem przy ich użyciu można dokonać także przecinania, wcinania, gwintowania czy też rowkowania. Tokarki są często używanym urządzeniem do robienia gwintów. Jak zrobiony jest nóż tokarski i jakie mamy jego typy? Jakich jeszcze narzędzi użyjemy do robienia gwintów?

Budowa i wygląd noża tokarskiego

Nóż tokarski zbudowany jest z dwóch elementów – roboczego i chwytowego. Część chwytowa montowana jest wprost w tokarce, część robocza natomiast zbudowana jest z kilku innych elementów i to dzięki niej możliwa jest praca noża. Składa się na nią powierzchnia natarcia i przyłożenia, krawędź skrawająca, ostrze a także naroże. Każda z tych części ma inną funkcję i wystarczy, że zabraknie jednej z nich i nóż nie będzie użyteczny. Noże tokarskie wykonane bywają ze stali szybkotnącej i znajdą wtedy zastosowanie przy kształtowaniu stali, staliwa, żeliwa oraz miękkiego mosiądzu. Drugi materiał, z którego mogą być wykonane to płytki z węglików spiekanych, dzieli się je jeszcze na rodzaj S i H i obydwa będą stosowane do innych materiałów.

Na jakie kategorie można podzielić noże tokarskie?

Noże tokarskie pogrupować można uwzględniając różne kryteria. Najczęściej można zobaczyć dzielenie ich ze względu na technikę kształtowania. Wtedy rozróżniamy noże punktowe, kształtowe i obwiedniowe. Te pierwsze dotykają się z kształtowanym tworzywem punktowo, czyli jedynie wierzchołkiem ostrza. Noże kształtowe będą obrabiały tworzywo krawędzią ostrza, za to noże obwiedniowe cechują się kształtowaniem za pomocą przetaczania się przez powierzchnię.

Drugim sposobem na grupowanie noży tokarskich będzie uwzględniający ich budowę.

Wyodrębniamy wtedy noże tokarskie jednolite, składane, noże z płytką lutowaną a także noże oprawkowe. Jednolite będą stworzone tylko z jednego rodzaju tworzywa i przeważnie jest to stal, składane dla odmiany mają zamienne płytki z węglików spiekanych. Noże z płytką lutowaną przeznaczone są do toczenia wzdłużnego, zewnętrznego oraz wewnętrznego, jak również do przecinania i planowania. Noże oprawkowe za to tworzą nowe noże tokarskie, które mają nieregularne formy – promieniowe, przezieraki, wytaczaki i zdzieraki.

Za pomocą jakich narzędzi najlepiej obrabiać gwinty?

Gwinty można wykonywać na kilka różnych sposobów. Wyróżnić można obróbkę za pomocą walcowania, frezowania, szlifowania, nacinania gwintownikiem, nożami stycznymi wagnera albo nacinania na tokarce.

Dostępne na rynku noże styczne wagnera są bardzo profesjonalnym i skomplikowanym narzędziem, ale przy wykorzystaniu ich obróbka przebiega bardzo szybko.

Jednymi z najprostszych metod będzie nacinanie na gwintowniku a także nacinanie gwintu narzynką. Zazwyczaj mogą być wykorzystywane też w przydomowych warsztatach jeśli tylko posiadamy właściwe sprzęty. Powinniśmy także pamiętać, że na gwintowniku wykonamy jedynie gwinty wewnętrzne, a na narzynce gwinty zewnętrzne.

Źródło: Szlifmet – noże wagnera